Nagła utrata danych? Sprawdź, jak zrobić kopię zapasową!
Utrata danych może być bolesnym i kosztownym zjawiskiem. Problem ten dotyczy nie tylko firm, ale i osób prywatnych. Aby uchronić się przed skutkami przypadkowych lub celowych działań, które mogą pozbawić Cię danych, warto wiedzieć, jak zrobić kopię zapasową.
Backup danych – co to jest?
31.03 obchodzimy Światowy Dzień Backupu. Jest to więc doskonała okazja do tego, by pochylić się nad problemem utraty danych. Dotyczy on wszystkich użytkowników komputera czy laptopa − również Ciebie.
Kopia zapasowa danych bardzo często mylona jest z ich archiwizowaniem. Tymczasem polega to zupełnie na czymś innym. O ile niektóre urzędy czy instytucje są zobligowane do przechowywania danych do pięciu, a czasem nawet i większej liczby lat wstecz, o tyle każdy powinien zatroszczyć się samodzielnie o wykonywanie kopii swoich danych.
Kopie zapasowe polegają na regularnym zapisywaniu posiadanych danych. Mogą to być dokumenty tekstowe, pliki graficzne, a także wiele innych zbiorów treści. Co ważne, kopie zapasowe są regularnie nadpisywane przez nowsze wersje. Możesz również zrobić backup danych całego komputera. W ten sposób zapiszesz wszystkie ustawienia danego profilu w systemie operacyjnym.
Zadaniem kopii zapasowej jest możliwość szybkiego odzyskania danych utraconych w wyniku różnych czynników: zewnętrznego działania osób trzecich lub przypadkowych awarii czy usterek. Dodatkowo kopie te mają przywrócić stan sprzed dokonania pewnych zmian. Dzięki temu od razu naprawisz ewentualne błędy bez konieczności ich ręcznego wyłapywania.
Kopia zapasowa danych – dlaczego warto ją robić?
Niemal każdy, kto doświadczył kiedyś nagłej utraty danych, wcześniej był przekonany, że taka sytuacja nigdy go nie spotka. Właśnie dlatego tak ważne jest szerzenie świadomości na temat korzyści płynących z tworzenia kopii zapasowych. Jeśli tego nie robisz, to narażasz się na utratę np. zdjęć z wakacji i imprez z bliskimi, ulubionej muzyki, kolekcji filmów, prezentacji multimedialnych, plików tekstowych czy innych ważnych dokumentów. Krótko mówiąc − plików, które są Ci niezbędne albo wiążą się ze wspomnieniami.
Jak pokazują statystyki prowadzone przez agencje polskie i zagraniczne, każdego roku znaczna część użytkowników komputerów na całym świecie traci bezpowrotnie część lub całość swoich danych. Szacuje się, że ten odsetek stanowi 25% wszystkich osób korzystających z komputera. Problem ten dotyczy także aż 32% przedsiębiorstw. Co ważne, liczby te są prawdopodobnie zaniżone, gdyż wiele osób nie pamięta, że w krótszym bądź dłuższym okresie czasu utraciły dane. Rzeczywista skala zjawiska może być zatem jeszcze większa niż podają szacunki. Szczególnie że przyczyn utraty danych jest naprawdę bardzo wiele.
Awaria sprzętu
Dysk twardy może zostać uszkodzony na wiele sposobów. Należą do nich uszkodzenia mechaniczne, elektroniczne czy tzw. uszkodzenia logiczne. Jedne wiążą się ze zjawiskiem „bad sectors” na dysku, w wyniku czego dochodzi do powolnego wymazywania danych zapisanych w konkretnych sektorach dysku. Inne natomiast wiążą się z uszkodzeniami fizycznymi, które nie pozwalają na odczytanie jakichkolwiek danych zawartych na dysku.
Kradzież sprzętu
Firma badawcza Ponemon zaprezentowała szokujące dane mówiące o tym, że każdego roku na terenie wszystkich lotnisk świata znika aż 637 tys. laptopów. A to nie wszystko. Laptopy są często gubione lub kradzione także w pociągach, autobusach, taksówkach, kawiarniach czy w innych miejscach publicznych.
Wirus komputerowy
Pierwszy wirus komputerowy pojawił się w 1971 roku i od tamtego czasu ten typ oprogramowania wyewoluował do różnych postaci. Do najgroźniejszych z nich należą te, które niszczą dane na dyskach twardych czy nawet doprowadzają do uszkodzenia sprzętu. Sam tylko wirus ILOVEYOU zainfekował w 2000 roku ponad 50 milionów komputerów, niszcząc tym samym zapisane na nich dane i powodując szkody szacowane na ponad 10 miliardów dolarów. A tymczasem każdego miesiąca pula wszystkich wirusów komputerowych w sieci powiększa się o kolejne 500 tys. Ta liczba robi wrażenie, prawda?
Błąd ludzki
Przypadkowe usunięcie niewłaściwego pliku lub folderu bądź sformatowanie dysku, gdzie zawarte były ważne dane – takie sytuacje mogą przydarzyć się każdemu. Niestety przywrócenie omyłkowo usuniętych danych nie jest już takie proste i wymaga odpowiedniego oprogramowania, a czasem oddania komputera do wyspecjalizowanych serwisów zajmujących się odzyskiwaniem danych, co wiąże się z dużymi kosztami.
Ransomware i przestępczość komputerowa
Przestępcy internetowi nieustannie poszukują nowych metod na łatwy, lecz nieuczciwy zarobek. Jednym z nich jest oprogramowanie ransomware, które hakerzy tworzą w celu przejęcia kontroli nad danymi w komputerach swoich ofiar. Dane te zostają następnie zaszyfrowane i internauci tracą do nich dostęp do czasu, aż zapłacą żądany przez przestępcę okup. Co gorsza, wielu specjalistów przewiduje, że tego typu oprogramowanie w najbliższym czasie wejdzie w fazę intensywnego rozwoju.
Awaria zasilania
Jak pokazują statystyki prezentowane przez firmę CyberPower, nagły skok lub zanik napięcia, powodują 15-krotnie częstszą utratę danych niż wirus komputerowy. Zależnie od tego, czy uszkodzeniu uległa elektronika zewnętrzna, czy wewnętrzna dysku, różny jest stopień trudności odzyskania danych.
Katastrofy naturalne
Mimo iż Polska leży w stosunkowo spokojnym regionie, jeśli chodzi o katastrofy naturalne, nie znaczy to, że jest ona zupełnie bezpieczna pod względem utraty danych spowodowanych gwałtownymi zjawiskami przyrodniczymi. Wręcz przeciwnie – okresowe potężne wichury, orkany, burze, lokalne powodzie i zalania stanowią realne zagrożenie dla danych zawartych na urządzeniach elektronicznych. Osoby podróżujące w dalsze zakątki świata wraz ze swoimi laptopami są dodatkowo narażone na utratę danych w wyniku działań zjawisk, takich jak huragany, tsunami czy trzęsienia ziemi.
Jak często robić backup danych?
Im częściej zapisujesz na dysku nowe porcje danych, tym częściej powinna być wykonywana kopia bezpieczeństwa. Należy bowiem pamiętać, że w przypadku awarii głównego urządzenia łatwo dostępne będą tylko te dane, które zostały ostatnio zapisane na napędzie backupowym. Dlatego należy indywidualnie ocenić, czy niezbędne jest tworzenie kopii co godzinę czy każdego dnia. A może wystarczy kopia zapasowa danych wykonywana raz w tygodniu lub raz w miesiącu?
Częsty backup danych jest szczególnie wymagany w środowisku biznesowym. Użytkownik korzystający z komputera w domu zazwyczaj potrzebuje kopii jedynie najcenniejszych dla siebie danych i ewentualnego dogrywania ich kolejnych porcji, gdy te się pojawią, np. po powrocie z następnych wakacji.
Ile kosztuje odzyskiwanie danych?
Nie zawsze i nie wszystkie dane można odzyskać. Im większa skala uszkodzeń, tym trudniej dostać się do utraconych plików. Dużo też zależy od samego nośnika − czy jest to np. zarysowana lub pęknięta płyta CD, czy też może uszkodzony mechanicznie dysk twardy. To wszystko wpływa na koszt odzyskania danych, który jest stosunkowo wysoki − zwłaszcza biorąc pod uwagę, o ile tańsza jest profilaktyka, czyli tworzenie kopii zapasowych.
Zwykłe usunięcie plików lub sformatowanie dysku, przykładowo w wyniku pomyłki użytkownika, powoduje, że odzyskanie danych z takiego nośnika to koszt rzędu 200-1500 zł. Kwoty te rosną wraz z charakterem uszkodzeń − naprawa wadliwej elektronika dysku lub „bad sectors” to koszty sięgające 1000-2000 zł, naprawa fizycznego uszkodzenia głowic, powierzchni talerzy dysku czy zatarcie łożyska to już koszt w okolicach 2000-4500 zł.
Warto zwrócić również uwagę na odzyskiwanie danych z kart pamięci, gdyż to właśnie na nich często trzyma się ważne dane, np. zdjęcia z wakacji czy imprez rodzinnych. Koszt takiej operacji waha się od 100 do 1000 zł, a przy poważniejszych uszkodzeniach może wynieść jeszcze więcej. Im bardziej pojemna karta pamięci, tym wyższy koszt usługi.
Ponadto należy pamiętać, że w przypadku np. przepięcia w sieci czy zalania komputera wodą wzrasta ryzyko uszkodzenia wszystkich dysków w jednostce centralnej komputera. To oznacza, że koszt odzyskania danych rośnie proporcjonalnie do liczby dysków zainstalowanych w komputerze. Może to być więc dwu-, a nawet trzykrotność kwoty podstawowej.
Warto więc zadać sobie pytanie, co jest tańsze – odzyskanie danych czy regularne tworzenie kopii zapasowych? Odpowiedź wydaje się oczywista. Dysk twardy o pojemności 1 TB to koszt około 200-300 zł. Odzyskanie danych z takiego dysku to koszt, zależnie od uszkodzeń, od 200 zł do nawet 4500 zł. Może się więc okazać, że odzyskanie danych jest 10- a nawet 20-krotnie droższe niż zakup urządzenia, które posłuży do przechowywania kopii zapasowych. A ile w ten sposób oszczędzisz nerwów?
Jak zrobić kopię zapasową? Metody przechowywania danych
Jeszcze kilkanaście lat temu popularną metodą tworzenia kopii zapasowych ważnych dla nas plików było nagrywanie ich na płyty CD lub DVD. Taka metoda nie jest jednak skuteczna, gdyż nośniki te nie należą do najbardziej trwałych. Płyty są podatne na zarysowania i pęknięcia. To z kolei sprawia, że nie będziesz w stanie odczytać poprawnie danych w napędzie Twojego komputera. Warto też wiedzieć, że płyty CD i DVD same w sobie nie gwarantują długowieczności, gdyż najtańsze nośniki tego typu mają średnią żywotność na poziomie zaledwie 2 lat. Dlatego warto zainwestować w inne, dające większą pewność i bezpieczeństwo metody wykonywania kopii zapasowych danych.
Chmura
Jednym z najnowszych rozwiązań w dziedzinie backupów jest kopia zapasowa w chmurze. Plusem tego rozwiązania jest dostęp do plików z dowolnego miejsca na świecie, o ile oczywiście ma się połączenie z Internetem. Minusem pozostaje fakt, że w przypadku braku sygnału internetowego pliki te są niedostępne dla użytkownika. Dlatego backup w chmurze sprawdzi się wyłącznie przy stabilnym łączu internetowym.
Pendrive
Jedną z prostszych i tańszych metod robienia kopii zapasowych są pendrive’y. Kosztują one stosunkowo niewiele, zajmują niedużo miejsca, są łatwe w przechowywaniu i transporcie, a jednocześnie oferują dość dużą ilość przestrzeni dyskowej. W sklepach bez problemu znajdziesz nośniki o pojemności 8, 16 i 32 GB, choć oczywiście dostępne są również jeszcze bardziej pojemne modele.
{{"collection":{"neonet_product_ids":"117579","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}
Dysk zewnętrzny
Dyski zewnętrzne umożliwiają podobną metodę przechowywania kopii zapasowych co pendrive’y, z tą jednak różnicą, że oferują znacznie większe pojemności. Obecnie najczęściej stosowane nośniki mają 500, 750 i 1000 GB (1 TB). Warto także pamiętać o tym, że dyski zewnętrzne są większe gabarytowo, lecz nadal na tyle małe, aby w łatwy i bezpieczny sposób dało się je transportować.
{{"collection":{"neonet_product_ids":"346282,120285,320085","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}
NAS
Network Attached Storage to wyspecjalizowane urządzenia zewnętrzne służące do gromadzenia danych. Z racji, iż technologia ta jest zaawansowana i kosztowna, stosowana jest ona przede wszystkim w sieciach firmowych.
Duży wybór urządzeń służących do przechowywania kopii zapasowych danych pozwala na dobranie rozwiązań jak najlepiej odpowiadających na potrzeby danego użytkownika. Dlatego warto zastanowić się nad swoimi wymaganiami i na ich podstawie wybrać odpowiednią metodę przechowywania danych. O poradę warto także zapytać wykwalifikowanych sprzedawców sklepów sieci Neonet − zawsze służą swoją fachową wiedzą.
Jak wykonać kopię zapasową komputera? Krok po kroku
Na Twoim personalnym komputerze zgromadziłeś niemały zbiór ważnych dla Ciebie danych? Jeśli wolałbyś ich nie utracić, dbaj o to, by regularnie je zabezpieczać. W tym natomiast pomoże Ci kopia zapasowa Twojego profilu na danym systemie operacyjnym.
Jak wykonać kopię zapasową komputera? Wiele zależy od systemu operacyjnego. Skoncentrujmy się jednak na najpowszechniejszym obecnie systemie Windows 10, który jest wykorzystywany zarówno przez osoby prywatne, jak i firmy czy urzędy.
Najbardziej pewnym i zarazem najłatwiejszym sposobem na stworzenie kopii zapasowej komputera jest skorzystanie z narzędzia obrazu systemu. Wykonaj poniższe kroki:
1. Wejdź w Ustawienia.
2. Wybierz Aktualizuj i zabezpieczenia.
3. Następnie naciśnij Kopia zapasowa.
4. W sekcji „Szukasz starszej kopii zapasowej” naciśnij Przejdź do kopii zapasowej i przywracania.
5. Z lewego okna wybierz Utwórz obraz systemu.
6. W sekcji zatytułowanej „Gdzie chcesz zapisać kopie zapasową” zaznacz opcję Na dysku twardym.
7. Dzięki rozwijanemu menu będziesz w stanie dokładnie określić lokalizację powstającego pliku.
8. Zaznacz ewentualne dodatkowe dyski, których kopie zapasowe chcesz wykonać.
9. Naciśnij Dalej, a następnie Rozpocznij tworzenie kopii zapasowej.
Jak wykonać kopię zapasową komputera na dysku zewnętrznym? Powstały dzięki powyższej instrukcji plik możesz następnie przenieść na dowolny nośnik zewnętrzny.
Kopia zapasowa w chmurze – jak zrobić backup danych?
Chcesz mieć dostęp do swoich danych z dowolnego miejsca na Ziemi? A może obawiasz się uszkodzenia zewnętrznych nośników pamięci? W takim razie odpowiednia dla Ciebie będzie kopia zapasowa w chmurze.
W zależności od rodzaju chmury masz do wyboru wiele różnych opcji tworzenia kopii danych. Niektóre z dostępnych serwerów wymagają zainstalowania dedykowanej aplikacji. Inne natomiast polegają na przesunięciu pliku z danego miejsca na dysku bezpośrednio na okienko przeglądarki, w której jest otwarta chmura. W ten sposób jesteś w stanie szybko i bez problemu wykonać kopię danych zgromadzonych na komputerze.
Nieco inaczej natomiast wygląda backup w chmurze dla użytkowników systemu Android. Do wyboru są właściwie dwa sposoby tworzenia kopii danych: ręczna lub automatyczna. Jeśli nie chcesz nieustannie pamiętać o zrobieniu backupu, zdecyduj się na automatyczne tworzenie kopii danych. Aby je chronić wystarczy zabezpieczyć je kodem PIN, wzorem do odblokowania telefonu lub hasłem. Samo ustawienie automatycznego tworzenia kopii obejmuje zaledwie kilka kroków:
1. Otwórz na swoim telefonie aplikację Ustawienia.
2. Wybierz System, a następnie Kopia zapasowa.
3. Włącz opcję tworzenia kopii zapasowej (w zależności od modelu telefonu czy wersji Androida może być ona nieco inaczej nazwana).
Ręczne tworzenie kopii zapasowej na żądanie różni się wyłącznie ostatnim krokiem. Zamiast włączać opcję regularnego tworzenia kopii danych wybierz Utwórz kopię zapasową teraz. Dlatego jeśli zastanawiasz się, jak zrobić backup danych z urządzeń mobilnych, przede wszystkim weź pod uwagę częstotliwość ich aktualizowania. Przy przenoszeniu się na nowe urządzenie zdecydowanie bardziej przydatne będzie ręczne tworzenie kopii danych.
Zrób backup danych, aby uniknąć ich utraty
Wiesz już, jak zrobić kopię zapasową danych na nośniku zewnętrznym oraz w chmurze. Ta wiedza pozwoli Ci zabezpieczyć wszystkie najważniejsze dla Ciebie lub dla Twojej firmy dane. Pamiętaj o regularnym zapisywaniu kopii zapasowej − właśnie dzięki temu w przypadku utraty lub uszkodzenia plików nie odczujesz boleśnie ich braku. Częstsza kopia oznacza bardziej aktualne dane, które mogą zostać przywrócone, dlatego takie rozwiązanie stosuj nie tylko podczas przenoszenia się na inny sprzęt czy system operacyjny.
Podczas codziennego korzystania z komputera lub urządzeń mobilnych możesz zostać narażony na utratę najcenniejszych dla siebie danych. Zabezpiecz je dobrze regularnie wykonywaną kopią.