Dysk SSD – co to i do czego służy?

Bardziej wydajna praca, cichsze działanie i mniejsze zużycie energii komputera? Wszystko to gwarantuje dysk SSD. Co to za sprzęt? Dlaczego zajmuje miejsce wielu tradycyjnych twardych dysków? Odpowiadamy!

Dysk SSD – co to takiego?

Kondycja Twojego komputera zależy od wielu komponentów wewnątrz jego obudowy, nawet od miejsca, w którym przechowuje się dane. Choć mogłoby się wydawać, że rola twardych dysków jest dość marginalna i ogranicza się jedynie do otwierania i zapisywania plików, w rzeczywistości okazuje się o wiele istotniejsza. To, jak pracuje Twój komputer, może zostać usprawnione przez zadbanie o stan pamięci sprzętu lub wymianę jego podzespołów. 

Dlatego też dziś skupiamy się na dyskach SSD, czyli bardziej nowoczesnym sposobie przechowywania danych. Komponenty te sprawią, że laptop czy PC znów stanie się przyjemny w użytkowaniu – zupełnie jakby dopiero co został odebrany z salonu.

Dysk SSD – co to jest i do czego służy?

Co to jest dysk SSD? Co znaczy ten skrót? Chodzi o Solid State Drive, a mianowicie napęd półprzewodnikowy. Jego architektura bazuje na pamięci flash, znanej z pendrive’ów. Wraz ze wzrostem ich popularności rozpoczęto pracę nad usprawnieniem wszelkich rozwiązań technologicznych zastosowanych wewnątrz dysków. Odbiło się to także na cenie tych sprzętów, bowiem z czasem koszt produkcji SSD stał się niższy.

Wraz z udoskonaleniem dysków SSD upowszechniała się opinia, że urządzenia te znacząco przerastają dotychczas używane w komputerach dyski HDD, czyli pamięć magnetyczną talerzową. Prędkość jej działania zależy od tego, jak szybko obraca się namagnesowany talerz (przeważnie prędkość wynosi od 5400 do 7200 obrotów na minutę). Jeszcze w 2015 roku HDD były dużo tańsze niż SSD, co decydowało o ich powszechności. Jednak z czasem na przód wyszedł właśnie dysk SSD. Co to oznaczało dla konsumentów?

Od tego momentu użytkownicy mogli liczyć na płynniejsze działanie komputera – szybsze uruchamianie systemu operacyjnego, sprawne działanie gier i aplikacji, a także wsparcie instalacji programów. Dyski SSD nie posiadają ruchomych, mechanicznych części, co sprawia, że ich praca jest cichsza, a całość okazuje się odporna na wstrząsy czy upadki. Ponadto na pracę SSD nie wpływają wahania temperatur. Dyski te działają dobrze zarówno w czasie upałów, jak i znacznie zimniejszych dni.

Najważniejszymi cechami pamięci wewnętrznej komputera są jej przepustowość i pojemność. To parametry, które wpływają na cenę dysku. Mimo to różnice w kosztach między poszczególnymi wariantami pojemności nie powinny być już tak duże, jak kilka lat temu. Obecnie większość nowych komputerów fabrycznie wyposaża się w dyski SSD, ponieważ te zużywają mniej energii, co wydłuża czas pracy baterii. Dysponują też o wiele większymi prędkościami odczytu i zapisu informacji.

Co to jest dysk SSD? O czym należy pamiętać?

Zauważ, że SSD stanowi rozszerzenie pamięci flash. Sprawia to, że jest ograniczony przez skończoną liczbę cykli, które pozwalają na zapis danych. Każda taka operacja zużywa bowiem komórki pamięci dysku. Przekłada się to na długość życia sprzętu – im częściej zapisuje się na nim dane, tym krócej Ci on posłuży. Dobrze o tym pamiętać, ponieważ odzyskiwanie danych z SSD bywa trudne i kosztowne (w odróżnieniu od wykonywania tego procesu z użyciem standardowego dysku twardego). Dlatego też przed zakupem tego rodzaju pamięci należy przemyśleć, do jakich celów będzie się go wykorzystywać. Najlepszym sposobem na zachowanie sprawności dysku będzie zainstalowanie na nim systemu operacyjnego, ważnych aplikacji oraz gier. Resztę operacji związanych z zapisem i odczytem plików można przenieść na dysk HDD.

Jakie są zatem najważniejsze cechy dysków SSD?

• Wysoka przepustowość danych.
• Szybkie uruchamianie systemu operacyjnego.
• Cicha praca, wynikająca z braku mechanicznych elementów.
• Mały pobór energii.
• Odporność na uszkodzenia.
• Ograniczona liczba cykli zapisu danych.

Co to dysk SSD? Budowa sprzętu

Co to jest SSD? Pamięć NAND

Dyski SSD składają się z jednostek pamięci NAND flash, zupełnie jak pendrive’y. Tworzą je komórki pamięci, które liczone są w milionach. Każda z nich da się zapisać określoną liczbę bitów. Ze względu na wielkość komórki pamięć można podzielić na:

• SLC (Single Cell Level) – zapisujące 1 bit pamięci,
• MLC (Multi Cell Level) – zapisujące 2 bity pamięci (najpopularniejsze),
• TLC (Triple Cell Level) – zapisujące 3 bity pamięci.

Z racji tego, że dyski z pamięcią SLC są najszybsze, ich cena bywa najwyższa spośród dostępnych wariantów. Co więcej, najczęściej używa się ich do zastosowań profesjonalnych. Pamięci TLC okazują się natomiast najtańsze, a więc są łatwo dostępne dla przeciętnego konsumenta. Za niższą ceną idzie także krótsza żywotność, a różnice w cyklach zapisu są dość spore – do 100000 cykli w dyskach z pamięcią SLC, około 10000 dla tych z MLC oraz do 1000 w przypadku SLC.

Oprócz tego można wyróżnić jeszcze dwie główne części dysku SSD – kontroler i pamięć podręczna DRAM.

Kontroler

Najważniejszą część dysku SSD stanowi kontroler. Zarządza on komunikacją z flashową pamięcią NAND, a także dba o równomierne zużywanie jej komórek. Umiejętne zarządzanie zawartością kontroler osiąga w taki sposób, by przesuwać ją z komórek dotychczas często używanych do tych, które aktualnie nie były w eksploatowane. Taką praktykę nazywa się równoważeniem zużycia. Pomaga ona wydłużyć czas życia dysku.

DRAM

Pamięć podręczna DRAM (Dynamic Random-Access Memory) przechowuje operacje zapisu i odczytu. Stanowi element stosowany już w dyskach HDD. Pamięć DRAM jest rodzajem dynamicznego sposobu zapisu, polegającym na zapamiętaniu każdego bitu danych w osobnym kondensatorze. Z racji tego, że owe podzespoły się rozładowują, ich zawartość musi być odświeżana, za co odpowiada m.in. kontroler. Operacja ta powinna odbywać się w określonych, równych odstępach czasu. Pamięć dynamiczna zajmuje mniej miejsca niż kontroler, co wynika z jej innej budowy. Dzięki temu możliwe staje się umieszczenie w niej większej liczby jednostek w układzie scalonym. Przekłada się to na niższy koszt produkcji płytek pamięci.

TRIM

Dyski magnetyczne posiadają stałą wydajność zapisu, ponieważ w ich przypadku nie jest istotne, czy dane zostają zapisywane namagnesowaną stroną dysku czy nienamagnesowaną. Dyski SSD z kolei mogą osiągnąć pełną wydajność jedynie wtedy, gdy działają na pustych komórkach pamięci. By to uzyskać, system operacyjny używa specjalnej komendy TRIM. Jej działanie okazuje się dość proste. Służy ona jedynie jako informacja dla dysku SSD o tym, który fragment pamięci nie jest już potrzebny i może zostać wyczyszczony. Pozwala to zachować wydajność sprzętu na wysokim poziomie.

Jak sprawdzić, czy komenda TRIM została włączona?

• Uruchom wiersz poleceń jako administrator.
• Wykonaj polecenie fsutil behavior query DisableDeleteNotify.
• Zweryfikuj wyświetlony wynik. Komenda jest włączona, jeśli system pokaże odpowiedź o treści Disable Delete Notify =0.
• W przypadku, gdy komenda TRIM nie została uruchomiona, należy wykonać polecenie fsutil behavior set Disable DeleteNotify 0.

Uwaga: Komendę TRIM implementuje się fabrycznie w nowych systemach operacyjnych. W systemach starszych, w tym Vista i starsze Windowsy, nie będzie ona działać.

Co to jest SSD i do czego Ci się przyda?

Przez wgląd na dwie kluczowe cechy dysków SSD ich przeznaczenie stało się dość jasno określone. Zauważ, że dysk SSD nie jest najbardziej pojemną jednostką na rynku. Jeśli planujesz kupić dodatkową pamięć wewnętrzną głównie po to, by trzymać na niej zdjęcia, filmy lub pliki, które często trzeba przenosić, zdecydowanie lepiej będzie postawić na dysk magnetyczny. 

Dysk SSD pozwala na nieograniczony odczyt plików, jednak to właśnie ich zapis stanowi działanie najbardziej zużywające jednostkę. Na dyskach SSD należy zatem trzymać zawartość, której działanie zależy od wydajności. Przede wszystkim będą to:

• system operacyjny komputera,
• często wykorzystywane programy i aplikacje (graficzne, do montażu, itp.),
• pojedyncze gry komputerowe.

Dzięki temu, że dyski SSD posiadają zdecydowanie lepszą przepustowość, dostęp do ich zawartości okazuje się jeszcze bardziej ułatwiony. By wydłużyć życie jednostki, stosuje się mechanizm równoważenia zużycia. W rzeczywistości sprowadza się to do korzystania z algorytmów zapewniających równomierne wykorzystanie wszystkich dostępnych komórek pamięci. Jest to konieczne, ponieważ pamięć tego typu działa w ten sposób, że kasuje te długo nieużywane pliki, aby zrobić miejsce na kolejne informacje. Za sprawą tego nie występuje zjawisko całkowitego zużycia wybranej części pamięci. Wszystkie te operacje mają za zadanie zapobiec przedwczesnemu zepsuciu się dysku. 

Dysk SSD – o to znaczy? Rodzaje dysków SSD

SATA

Gdy myślisz o dysku SSD, najprawdopodobniej wyobrażasz sobie ten ze złączem SATA. Jest to 2,5-calowa kostka, która na pierwszy rzut oka niczym nie różni się od dysków magnetycznych. Tego typu komponent może mieć pojemność od ok. 60 GB do nawet kilku TB. Prędkość operacji zapisu i odczytu wynosi z kolei nawet 6 GB/s, jednak jest to mocno zawyżona wartość, gdyż w praktyce przepustowość waha się w granicach 550-600 MB/s. Aktualnie używanym protokołem transmisji danych jest SATA III. Wyróżnia się on zgodnością z większością płyt głównych w komputerach osobistych i notebookach, co stanowi jego dużą zaletę.

SATA cechuje się także różnicą montażu między jednostką stacjonarną a laptopem. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że posiada on podwójne złącze, składające się z dwóch przewodów. Jeden przypomina cienką taśmę, a drugi ma postać przewodnika prądu. W przypadku komputerów stacjonarnych należy samodzielnie podłączyć te przewody do swojej jednostki. Dysk zamontowany w laptopie posiada oba złącza wbudowane bezpośrednio w obudowę, co sprawia, że jego instalacja okazuje się o wiele prostsza.

Wśród polecanych dysków SSD należy wymienić Samsung 870 QVO 8TB 2,5’’ MZ-77Q8T0BW. Model ten dysponuje obecnie największą, ponieważ wynoszącą aż 8 TB, pojemnością na rynku w technologii SATA III. Jego największe zalety to prostota instalacji i błyskawiczne zwiększenie wydajności komputera.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"351557","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

Jeśli natomiast nie potrzebujesz tak dużego skoku przepustowości, na pewno zainteresuje Cię mobilny dysk WD MY PASSPORT GO PORTABLE 500 GB USB WDBMCG5000AYT-WESN. Jest to ciekawa propozycja ze względu na pojemność (500 GB) oraz zgodność z większością systemów operacyjnych. Dysk WD okaże się kompatybilny z konsolami do gier (PlayStation 4, Xbox). 

{{"collection":{"neonet_product_ids":"340798","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

mSATA

Jest to wariant dysków ze złączem SATA charakteryzujący się mniejszymi gabarytami. Montuje się go w mniejszych laptopach. Przekątna tego sprzętu wynosi bowiem 1,8''. Maksymalna przepustowość tej wersji dorównuje standardowemu SATA.

M.2

Dysk ze złączem M.2, wcześniej znany jako NGFF (Next Generation Form Factor), stanowi krok naprzód w stosunku do mSATA, choć początkowo miał być stosowany jedynie w tabletach. Wyglądem przypomina kość pamięci RAM, ponieważ nie posiada obudowy. Jest więc mniejszy, co pozwoliło mu stać się standardem przy produkcji dysków przenośnych. Bywa fabrycznie instalowany w mniejszych komputerach. W tym wypadku istnieją modele działające zarówno w protokole SATA, jak i PCI-Express, jednak to właśnie ta druga magistrala okazuje się znacznie popularniejsza i wydajniejsza. Wspomniane protokoły nie są ze sobą kompatybilne.

Przepustowość dysków ze złączem M.2 może wynosić nawet 32 GB/s, co w praktyce przekłada się na ok. 4 GB/s. Jest to więc bardzo szybki dysk, który sprawnie radzi sobie z zapisem i odczytem danych. Technologia stosowana w M.2 wciąż się rozwija, dzięki czemu popularność tego rodzaju rośnie. Opisywane złącze występuje tylko w nowocześniejszych sprzętach. W przypadku starszych komputerów mogą wystąpić problemy z instalacją takiego dysku.

Rozwiązanie M.2 będzie w stanie zagwarantować Twojemu komputerowi szybkie działanie. Dzięki kompaktowym rozmiarom tego dysku nie będziesz miał kłopotów z jego montażem. Jeśli zatem masz możliwość dodania dysku SSD do swojego sprzętu, zwróć uwagę na model Samsung SSD 970 EVO Plus M.2 MZ-V7S500BW o pojemności 500 GB. Z tym dyskiem stare urządzenie nabierze odpowiedniej prędkości.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"336109","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

PCI-Express

PCI-Express stanowi obecnie najprężniej rozwijaną technologię. Cechuje ją mały pobór energii, a przy tym duża przepustowość. Cena tego typu dysków zwykle jest wyższa niż ta modeli SATA. PPCI-Express może pochwalić się elastyczną wydajnością, którą da się manipulować, zmieniając szerokość złącza. Interfejs PCI-Express jest uniwersalny, ponieważ wykorzystują go także m.in. karty graficzne. Nie powinieneś mieć zatem większych problemów z montażem takiej jednostki.

Postaw na kompaktowy sprzęt SSD!

Bez cienia wątpliwości można uznać wyższość technologii wykorzystanej w pamięci SSD nad tradycyjnym dyskiem HDD. Co to znaczy, że dany dysk ma przewagę? Przede wszystkim chodzi tu o wygodę użytkowania. Szybkość, z jaką uruchamia się system operacyjny, oraz to, jak sprawnie działają aplikacje, stanowią wyróżniki dysków SSD. Dobry SSD kupisz już za kilkaset złotych. Taki sprzęt będzie Ci służył przez długi czas. 

Chcesz poznać więcej urządzeń z tej kategorii? Odwiedź sklep Neonet i sprawdź, jakie modele dla Ciebie przygotowaliśmy!