Budowa gramofonu – zobacz, z czego się składa i jak działa sprzęt

Gramofon – co to jest?

Odkąd powszechne stało się zapisywanie muzyki w formacie cyfrowym, tradycyjne nośniki odeszły nieco w niepamięć. Możliwość słuchania ulubionych utworów za pośrednictwem smartfona i bez dostępu do stacjonarnego odtwarzacza to spore ułatwienie, z którego większość chętnie korzysta na co dzień. 

Mimo to można zauważyć, że coraz więcej artystów decyduje się na wydawanie albumów na płytach winylowych, które można włączyć tylko na specjalnym sprzęcie. Służy do tego gramofon. Nie jest, co prawda, nowym wynalazkiem, ale powoli wraca do łask. Jego popularność można zauważyć chociażby w szerokiej ofercie sklepów.

Współczesne modele, takie jak gramofon Tecan TN-280BT-A3, znacznie różnią się od tych dostępnych kilkadziesiąt lat temu. Mimo że zostały one udoskonalone o zaawansowane technologie poprawiające ich funkcjonalność to zasada działania gramofonu dalej pozostaje podobna. Zanim jednak dowiesz się, na czym ona polega, wyjaśnijmy, czym tak naprawdę jest odtwarzacz do winyli.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"358657","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

Co to jest gramofon? To urządzenie służące do odtwarzania dźwięków zapisanych w sposób mechaniczny na płytach gramofonowych. Pierwszy tego typu sprzęt został wynaleziony i opatentowany w 1887 r. przez Emila Berlinera i od tego czasu stał się powszechnie używany, zastępując tym samym mniej doskonały fonograf. Jako nośnik muzyki wykorzystuje się w nim płyty ze specjalnie wyżłobionymi rowkami, na których są zapisane informacje o dźwiękach. 

Urządzenie do jego odczytu używa specjalnej igły przetwarzającej dane za pomocą drgań na utwór muzyczny. Prosta budowa gramofonu i nieskomplikowany proces obsługi sprawiły, że sprzęt ten stał się kultowym odtwarzaczem muzyki – i pozostał taki po dziś dzień.

Ogólnie można powiedzieć, że jest to urządzenie do odtwarzania muzyki zapisanej w formacie analogowym. Obecnie na rynku znajdziesz zarówno tradycyjne modele retro, jak i nowoczesne odpowiedniki prototypu. Różnice między nimi wynikają nie tylko z zaawansowania użytych podzespołów oraz dodatkowych funkcji, ale także sposobu obsługi urządzeń. Mimo że budowa gramofonu w każdym przypadku jest podobna, to w zależności od procesu odczytu płyt wyróżnia się modele automatyczne, półautomatyczne i manualne. W dalszej części artykułu wyjaśnimy, jak działa gramofon i z jakich elementów się składa.

Budowa gramofonu pod lupą

Muzyka zapisywana w formatach analogowych to gratka dla miłośników tradycyjnych rozwiązań. Płyty winylowe mają swój niepowtarzalny klimat, a dźwięki odtwarzane na gramofonie są wyraziste i pełne głębi. Urządzenie charakteryzuje się prostą konstrukcją, która składa się z kilku podstawowych podzespołów. 

W nowoczesnych modelach, takich jak cyfrowy gramofon Roadstar DAB+ HIF-8892D, są one wspierane przez innowacyjne rozwiązania technologiczne, ale w dalszym ciągu zasada działania gramofonu pozostaje taka sama. Zanim przejdziemy do jej objaśnienia, warto przeanalizować, z jakich elementów zbudowane jest urządzenie i za jakie funkcje odpowiadają poszczególne części.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"355520","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

Igła gramofonu

Najbardziej charakterystycznym elementem konstrukcji, którego nie spotkasz w żadnym innym sprzęcie grającym, jest igła. To ona odpowiada za odczyt dźwięków zapisanych na płytach gramofonowych. Po umieszczeniu na powierzchni płyty winylowej generuje drgania o określonej częstotliwości. 

W gramofonach starszej generacji powodowało to odczyt dźwięków i odtworzenie zapisanego utworu. Obecnie budowa gramofonu została urozmaicona w dodatkowe podzespoły, przez które przechodzą odczytane przez igłę dane. Te następnie są przekształcane na sygnał elektryczny. Zanim więc usłyszysz muzykę puszczoną z płyty, zostaje ona odpowiednio przetworzona, co przekłada się na lepszą jakość dźwięku.

Rozróżnia się kilka rodzajów igieł. Wśród nich można wymienić sferyczne, epileptyczne oraz liniowe. Różnią się one kształtem i szlifem końcówki, co wpływa na efekty odtwarzanego dźwięku. Najpopularniejszy wariant stanowią igły sferyczne, gdyż zapewniają najlepsze dopasowanie do rowków. Dzięki temu odtwarzana melodia jest czysta i pozbawiona zakłóceń.

W profesjonalnych sprzętach stosuje się natomiast igły liniowe, które ze względu na budowę, są w stanie dotrzeć w najdrobniejsze zagłębienia rowków. To przekłada się na najwyższą jakość dźwięków oraz doskonały poziom akustyki i tonacji. Igły epileptyczne również cieszą się dobrymi opiniami, gdyż są wytrzymałe i stabilnie dopasowują się do żłobień na płycie. Są w stanie odczytać dane nawet ze zniszczonych lub źle zgranych nośników, redukując przy tym zakłócenia i szumy.

Wkładka

To niewielki element, na którego końcu umieszczona jest igła do odczytu zapisanych danych. Wkładka w dużej mierze odpowiada za jakość dźwięku, gdyż stabilizuje rylik tak, aby precyzyjnie podążał wzdłuż rowków na płycie winylowej. W niektórych modelach urządzeń, zwłaszcza tych cyfrowych, istnieje możliwość wymiany wkładki, aby osiągnąć określony efekt akustyczny. Standardowa budowa gramofonu uwzględnia jednak parametry całego sprzętu, dlatego producenci montują w niej wkładkę i igłę − elementy te są w stanie zapewnić najlepsze rezultaty brzmienia o różnej tonacji.

W nowoczesnych sprzętach audio wykorzystywanych do miksowania muzyki przez DJ-ów stosuje się specjalne wkładki MM (elektromagnetyczne) oraz MC (magnetoelektryczne). W pierwszym modelu igłę mocuje się do cewki za pomocą magnesu. Ten z kolei podczas ruchu zostaje wprowadzony w drgania niezbędne do odczytu danych z płyty. We wkładkach MC magnes jest nieruchomy, co przekłada się na generowanie niższego napięcia. Ma to bezpośredni wpływ na jakość generowanych dźwięków, które bez odpowiedniego wzmacniacza i korektora mogą być nieco zniekształcone.

Ramię

To kolejny ważny element konstrukcji urządzenia, gdyż odpowiada za to, jak działa gramofon. Co to za część? Na ramieniu umieszczona jest wkładka z igłą, która jest prowadzona po rowkach w płycie. Ramię ma za zadanie stabilizować końcówkę oraz precyzyjnie przesuwać ją wzdłuż żłobień. 

Element ten jest ponadto wyposażony w mechanizm regulujący intensywność nacisku igły. W ten sposób możliwe jest uzyskanie określonych efektów brzmienia oraz wytwarzanie muzyki bez zakłóceń. Można więc uznać, że sprawne ramię jest odpowiedzialne za prawidłową pracę całego urządzenia. Bez odpowiedniego nacisku oraz precyzyjnego prowadzenia po rowkach płyty gramofon nie będzie w stanie idealnie odtworzyć zapisanych treści lub będą one zniekształcone.

Napęd talerza

Wiesz już, jak działa gramofon i jakich elementów potrzebuje do odtwarzania muzyki. Odczytywanie zapisanych treści za pomocą igły nie byłoby jednak możliwe bez napędu. To na nim umieszcza się płytę, która obraca się wokół własnej osi i w tempie, pozwalającym na prawidłowe prowadzenie igły po rowkach. W zależności od modelu sprzętu grającego talerz może być napędzany za pomocą silnika elektrycznego, paska lub mechanizmu kółkowego. 

Te ostatnie są coraz rzadziej spotykane ze względu na skomplikowaną konstrukcję, składającą się z kół zębatych i dźwigni. Dla prawidłowego działania muszą być odpowiednio ustawione względem siebie, a to często wymaga manualnej interwencji. Znacznie częściej stosuje się napędy talerza z silnikiem paskowym lub elektrycznym, gdyż są w pełni zautomatyzowane, niezawodne i charakteryzują się niską awaryjnością. 

Dla poprawy efektu brzmienia w obrębie napędów montuje się również systemy zawieszenia o właściwościach antywibracyjnych, które tłumią pracę silnika. Budowa gramofonu może też uwzględniać dodatki przekładające się na wyższą sprawność sprzętu oraz jego funkcjonalność. W nowoczesnych urządzeniach spotyka się m.in. systemy automatycznego sterowania ramieniem i napędem oraz inne rozwiązania, dzięki którym jakość dźwięków jest jeszcze lepsza.

W zależności od modelu i przeznaczenia sprzętu występują także korektory brzmienia, dodatkowe przetworniki lub technologie umożliwiające zdalne sterowanie urządzeniem za pomocą pilota. W dalszej części artykułu wyjaśniamy, jak działa gramofon na przykładzie odtwarzacza analogowego oraz cyfrowego. Wiedząc, jakie różnice występują pomiędzy tymi sprzętami, łatwiej będzie Ci podjąć decyzję, jeżeli planujesz zakup gramofonu.

Jak działa gramofon? Wyjaśniamy!

Poszczególne rodzaje urządzeń do odtwarzania płyt winylowych działają na nieco innych zasadach. Budowa gramofonu w większości przypadków składa się z takich samych elementów, jednak czasami może być wzbogacona o dodatkowe podzespoły, o czym wspominaliśmy wyżej. Postaramy się wyjaśnić, jak działa gramofon na przykładzie modelu cyfrowego i analogowego.

Zasada działania gramofonu cyfrowego

Sprzęt cyfrowy cieszy się obecnie największą popularnością ze względu na funkcjonalność oraz automatyzację procesów odtwarzania muzyki. Jako przykład takiego urządzenia może posłużyć gramofon Lenco L-3808WH. Mimo kompaktowych rozmiarów kryje w sobie potężne podzespoły. Jak działa gramofon cyfrowy?

Bardzo podobnie do tradycyjnego odtwarzacza płyt winylowych. Aby uruchomić urządzenie, należy na talerzu położyć płytę, a następnie umieścić na niej ramię gramofonu. Po włączeniu sprzętu igła zostanie ustawiona w odpowiedniej pozycji, a wprawiony w ruch silnik zacznie obracać napędem talerza. 

Igła w styczności z rowkami wyżłobionymi na powierzchni płyty zostanie wprawiona w drgania, które następnie będą przekształcone w impulsy elektromagnetyczne. Te, przepuszczone przez przetwornik oraz wewnętrzne podzespoły, są z kolei odczytywane jako dźwięki. W ten sposób z gramofonu wydobywa się muzyka zgodna z zapisem na winylu.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"339531","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

Zasada działania gramofonu analogowego

Gramofony starszej generacji odtwarzały dźwięki na podobnej zasadzie co współczesne urządzenia. Przykładem takiego modelu w stylu vintage jest gramofon Hyundai RTCC411RIP CD Retro. Jego wygląd jest dokładnym odwzorowaniem sprzętów używanych kilkadziesiąt lat temu. Mimo że został wyposażony w innowacyjne rozwiązania, to jego działanie pozostało niezmienne.

{{"collection":{"neonet_product_ids":"346145","forceSaleble":true},"title":"tytul strony","type":"html","template":"special_gridstack_1"}}

Aby odtworzyć muzykę na takim gramofonie, należy położyć płytę na talerzu z napędem oraz umieścić na niej ramię. W tym przypadku urządzenie jest obsługiwane manualnie, dlatego to użytkownik musi ustawić igłę w odpowiednim położeniu płyty. Po uruchomieniu rylik zacznie odczytywać zapis, a ten po przejściu przez mechanizmy gramofonu zostanie przekształcony na melodię. 

Urządzenia w stylu retro są wyposażone w tubę, która pełni funkcję głośnika. To przez nią wydobywają się dźwięki, co ma przełożenie na niesamowitą głębię akustyki. W nowoczesnych modelach stosuje się tradycyjne głośniki z możliwością regulacji głośności, a nawet wyboru efektu brzmienia. Wszystko zależy od rodzaju gramofonu, jego parametrów i przeznaczenia. 

Współczesne urządzenia, zwłaszcza te cyfrowe, mogą być także wyposażone w dodatkowe funkcje pozwalające na nagrywanie muzyki na zewnętrzne nośniki. W obudowie mają umieszczone wejście USB. Za jego pośrednictwem podłączysz peryferyjne sprzęty. 

Ponadto niektóre modele oferują możliwość zapisywania dźwięków w różnych formatach i nakładania efektów dźwiękowych. Cyfrowe gramofony automatyczne są więc powszechnie używane przez DJ-ów oraz osoby zajmujące się masteringiem. Stanowią podstawowe wyposażenie do obróbki utworów i produkcji muzyki, łącząc w sobie zasady działania gramofonu oraz współczesnego sprzętu audio.

Tradycyjne modele są zazwyczaj pozbawione nowoczesnych rozwiązań. Budowa gramofonu obejmuje podstawowe elementy umożliwiające odczytywanie zapisów z płyty winylowej. Taki sprzęt będzie odpowiedni dla miłośników tradycyjnych rozwiązań, którzy oczekują od gramofonu wyjątkowych doznań muzycznych bez zbędnych udogodnień. Prosta konstrukcja wcale nie przekłada się jednak na niższą jakość dźwięku. Zaletą tych urządzeń jest ponadto brak skomplikowanych mechanizmów, co oznacza także mniejszą awaryjność.

Rozwiązaniem stanowiącym kompromis pomiędzy gramofonem analogowym a cyfrowym, jest odtwarzacz muzyczny wyposażony w talerz na płyty winylowe. Takie urządzenia są zazwyczaj sprzedawane w zestawie z osobnymi głośnikami oraz odtwarzaczem na standardowe płyty CD. Mają też system portów, za pomocą których podłączysz zewnętrzne nośniki pamięci z muzyką. To funkcjonalne rozwiązanie możesz wykorzystać do obsługi płyt winylowych oraz współczesnych formatów dźwiękowych.

Wiesz już, jak działa gramofon? Wybierz najlepszy model!

Wiesz już, co to jest gramofon i na czym polega zasada jego działania. Mamy nadzieję, że artykuł pomoże Ci w podjęciu decyzji o zakupie odpowiedniego sprzętu. Na rynku znajdziesz bowiem urządzenia do słuchania muzyki w warunkach domowych oraz profesjonalne gramofony, które sprawdzą się do produkcji podkładów dźwiękowych. Analizując parametry, z pewnością wybierzesz idealny model dla siebie. Sprawdź ofertę gramofonów w Neonet!