Najlepsze telewizory do jasnego salonu – jaki model wybrać?

Wpływ oświetlenia na oglądanie TV

Wyobraźmy sobie taką sytuację: właśnie rozkoszujemy się dźwiękiem z naszego wspaniałego zestawu hi-fi, aż tu nagle, w kuchni, ktoś włącza malakser. Co wtedy robimy? Trudno sobie wyobrazić, aby ktoś po prostu zwiększył głośność i cierpliwie kontynuował odsłuch ulubionej muzyki. Nie, większość wybierze inne wyjście: słowne pertraktacje z „operatorem” malaksera, a jeśli nie zakończą się one powodzeniem, zamknięcie tylu drzwi, ile się da i maksymalne odseparowanie się od źródła hałasu.

Podobnie, choć niezupełnie tak samo, będzie w przypadku korzystania z telewizora. Niemalże każdy użytkownik płaskiego ekranu zna to dobrze z codziennego życia: nagle zza chmur wychodzi letnie słońce i zalewa nasz salon jasnym i ostrym światłem. To właśnie wtedy okazuje się, jak bardzo irytujące mogą być odblaski od ekranu i jak nierówną walkę musi toczyć nasz zakupiony za ciężkie pieniądze ekran ze światłem pochodzącym z centralnej gwiazdy Układu Słonecznego. Co wtedy robić? Jak skompensować utratę jakości obrazu?

źródło: Sony

Gdy rolety i zasłony są be – strategie radzenia sobie z jasnym światłem

Najprościej byłoby sprawę rozwiązać u źródła, tj. zablokować lub ograniczyć światło słoneczne. Niestety nie zawsze jest to możliwe i to nawet wtedy, gdy dysponujemy zasłonami czy nawet sterowanymi elektrycznie roletami. Sytuacje, w których nasza druga połowa czyta magazyn, a naszą próbę przyciemnienia pomieszczenia komentuje czymś w rodzaju „nie rób mi z domu ciemnicy” nie należą do rzadkości. Co nam wtedy pozostaje? Jak zmienić parametry obrazu wyświetlanego na ekranie telewizora?

Automatyka regulacji oświetlenia? Tak, ale nie zawsze.

Są tacy, którzy powiedzą: „nie widzę problemu, przecież w telewizorze mamy czujnik światła, który załatwia sprawę”. No tak, załatwia, ale niestety nie zawsze. O ile czujnik światła może zwiększyć lub zmniejszyć jasność, a ten bardziej zaawansowany nawet dokona kompensacji temperatury barwowej, to, po pierwsze, nie zawsze działa on wystarczająco szybko i skutecznie. Pod drugie, nawet najlepszy czujnik światła nie poradzi nic, jeśli telewizorowi zabraknie pary (tj. jasności), a po trzecie żaden czujnik nie jest w stanie skompensować czegoś, co jest znane jako…

Te okropne odblaski

Jasne światło w pomieszczeniu z telewizorem może być i bardzo często jest przyczyną powstania irytujących odblasków światła od ekranu, które utrudniają, a czasem nawet uniemożliwiają komfortowe oglądanie filmów. O ile można temu częściowo zaradzić, odchylając telewizor (jeśli jest zawieszony na uchylnym uchwycie ściennym) lub przekręcając ekran (jeśli telewizor stoi na obrotowej podstawie), to nie zawsze jest to możliwe. Niestety, nie każdy telewizor wisi na uchylnym uchwycie, a obrotowe podstawy, kiedyś będące wyposażeniem większości telewizorów, stanowią obecnie rzadkość.

źródło: Samsung

Poza tym odchylenie ekranu nie zawsze całkowicie eliminuje, lecz co najwyżej redukuje dokuczliwe odblaski. W związku z tym bardzo ważny jest rodzaj zastosowanej powłoki ekranowej. W telewizorach wyróżniamy jej trzy rodzaje:

• błyszczące;
• pół-matowe (niekiedy zwane też satynowymi);
• matowe.

Nietrudno zgadnąć, że w telewizorach dominują obecnie powłoki nr 1 i 2. Z kolei matowe to rzadkość, zwłaszcza w telewizorach z górnej półki. Na szczęście sytuacja ulega zmianie. Od jakiegoś czasu na krajowym rynku są telewizory Samsung Frame, które wyposażono w chyba najbardziej anty-odblaskową, matową powłokę ekranową.

źródło: Samsung

Sytuacja zmienia się też w „bastionie błyszczących ekranów”, jakim do tej pory były telewizory OLED. Na zakończonych niedawno (styczeń 2024) targach CES w Las Vegas (USA) Samsung przedstawił nową, zmatowioną powłokę ekranową w swoich najnowszych QD-OLED-ach z serii S95D.

Niestety, nawet najlepsza i najbardziej matowa antyodblaskowa powłoka (pamiętacie rewelacyjne ekrany Moth Eye – oko ćmy?) nie pomoże, gdy telewizorowi brakuje pary i w jasnym pomieszczeniu jest po prostu zbyt ciemny. Tym samym wracamy do punktu wyjścia, to znaczy, że…

Wysokiej jasności nic nie zastąpi

Truizmem będzie powiedzenie, że jedne telewizory są jaśniejsze, a inne ciemniejsze. Problem w tym, że nie każdy zdaje sobie sprawę z wielkości i znaczenia tych różnic. I tu pomocne są pomiary jasności.

Zanim do nich przejdziemy najpierw słówko o metodach pomiaru. W wielu recenzjach można spotkać informacje o tym, że dany telewizor ma luminację 1300 cd/m² (lub „nitów”), ale potrafi też zaświecić nawet z jasnością 2000 cd/m². Co gorsza, ten sam telewizor potrafi świecić z jasnością „tylko” 200 cd/m². Skąd te rozbieżności? Który z powyższych parametrów brać pod uwagę przy porównywaniu danego modelu z innymi telewizorami?

Jasność telewizora (a w zasadzie jego maksymalną luminancję) można mierzyć na różne sposoby: na skrawku ekranu, czyli w oknie zajmującym na przykład 1, 3, 10, 25 lub jakikolwiek inny procent powierzchni ekranu, lub też na planszy pełnoekranowej (100%). Można mierzyć jasność chwilową, która jest w stanie utrzymać się przez kilka sekund (ang. peak luminance) lub też jasność stałą (ang. sustained luminance), która utrzymuje się przez kilka lub nawet kilkanaście minut.

w telewizorze Samsung 55QN91 B z roku 2022 jasność szczytowa sięga imponującej wartości 3300 cd/m²; niestety, po 3 sekundach telewizor musi ją obniżyć do ok. 500 cd/m² aby się po prostu schłodzić

I to właśnie różne sposoby pomiarów są źródłem różnych i odmiennych wyników. Ten sam telewizor LCD będzie miał jasność na przykład 1200 cd/m² podczas pomiaru w oknie o powierzchni 10%, ale już np. 500 cd/m² gdy pomiar wykonujemy na planszy pełnoekranowej. W przypadku OLED-ów, którym brakuje „pary” przy wyświetlaniu jasnych obrazów pełnoekranowych, różnice będą jeszcze większe: na przykład 1300 cd/m² oraz 200 cd/m².

w małych i tanich telewizorach pomiar jasności daje takie same wyniki niezależnie od wielkości planszy testowej

Zobaczmy zatem, jak to wygląda w praktyce dla dwóch różnych rodzajów wyświetlaczy.

Pomiar na planszy 10%:

• 1420 cd/m² – Sony 65X95L;
• 1331 cd/m² – LG OLED55G3.

Pomiar na planszy 100% (pełny ekran):

• 705 cd/m² – Sony 65X95L;
• 215 cd/m² – LG OLED 55G3.

Jak widać, OLED jest w stanie nawiązać równorzędną walkę z zaawansowanym elcedekiem podczas wyświetlania jasnego obrazu na skrawku ekranu. Z drugiej strony na planszy pełnoekranowej OLED przegrywa z kretesem. Dlatego też, zestawienia najlepszych telewizorów do jasnego salonu sporządziłem w oparciu o pomiary wykonane na planszy pełnoekranowej. Nie znaczy to, że OLED-y nie nadają się w ogóle do oglądania w ciągu dnia, czy w jasnym salonie – po prostu spiszą się nie tak dobrze, jak bardzo jasne telewizory LCD.

wykres jasnośc dla przedstawiciela wyświetlaczy OLED - LG 55G3

Jasność telewizora – co warto wiedzieć o luminancji i gammie?

Po pierwsze, jasność i luminancja obrazu to nie to samo, chociaż są ze sobą ściśle powiązane. Luminancja to wyrażana w kandelach na metr kwadratowy obiektywna wielkość fizyczna, podczas gdy jasność jest wrażeniem, jakie odnosi widz.

Po drugie, dwukrotny wzrost jasności wymaga czterokrotnego wzrostu luminancji.

Po trzecie, dwa telewizory o takiej samej luminancji mogą nie wydawać się równie jasne. Ze względu na istnienie parametru o nazwie „gamma” telewizor z niższą gammą (np. 2,0) będzie wydawał się jaśniejszy od ekranu z wyższą gammą (np. 2,4).

Po czwarte, telewizory Mini LED z wielostrefowym wygaszaniem zazwyczaj przedkładają zachowanie głębi czerni nad jasność. W związku z tym, choć nominalnie są jaśniejsze od OLED-ów, w niektórych scenach HDR mogą wydawać się nie tak jasne jak OLED-y, które potrafią różnicować jasność na poziomie pojedynczego piksela, a nie dopiero na poziomie strefy składającej się, notabene, np. z kilku tysięcy pikseli, jak ma to miejsce w ekranach LCD.

Jaki telewizor ma najjaśniejszy ekran? Od czego zależy jasność?

To proste – te najdroższe. Inaczej mówiąc, im telewizor droższy, tym zazwyczaj będzie jaśniejszy. Dlaczego? Ponieważ droższe telewizory mają zwykle droższe, czyli lepsze komponenty.

Za wysoką jasność odpowiadają dwa główne czynniki: w przypadku telewizorów LCD jest to mocne podświetlenie, wykorzystujące droższe diody i wydajniejszy zasilacz, natomiast w przypadku OLED-ów – lepszy, wydajniejszy panel OLED najnowszej generacji.

Tu nie ma cudów: jasny telewizor musi mieć droższe komponenty. Będzie też zużywał więcej prądu, ale takie są reguły gry. Aby przezwyciężyć jasność światła zewnętrznego bez użycia zasłon, rolet itp., trzeba wygenerować odpowiednio jasny obraz na ekranie – innej metody nie ma.